درود مهمان گرامی!   ورود   )^(   ثبت نام زمان کنونی: ۱-۴-۱۳۹۷, ۰۷:۵۳ صبح



ارسال پاسخ 
 
امتیاز موضوع:
  • 0 رأی - میانگین امتیازات: 0
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5

حالت موضوعی | حالت خطی
ختم خاتم كاری
نویسنده پیام
کاربر 10 ستاره
*
آفلاین
ارسال‌ها: 9,439
تاریخ عضویت: ۷ مرداد ۱۳۸۸
اعتبار: 19
سپاس ها 0
سپاس شده 611 بار در 611 ارسال
ارسال: #1
ختم خاتم كاری

اگر چه صنایع
دستی هر كشوری متفاوت است اما برآمده از خصوصیات فرهنگی، ملی، تاریخی و در
یك كلام سرمایه ملی و فرهنگی یك كشور به حساب می آید. شاید از همین روست
كه صنایع دستی، پای ثابت رهاورد سفر جهانگردان به هر نقطه و سرزمینی از
جهان است.


با این حال صنایع دستی در كشور ما دو روی یك سكه است از سویی نه تنها در
هر شهری نشانی دارد بلكه دیگر آشناترین نشان كوی و برزن و عمارت ها و حتی
خانه های ماست. اما روی دیگر این سكه داستان متفاوتی است. انس بیش از حد
با ساخته های دستی و ابتكارات جمعی این انسان ها از سویی نیز موجب غریبی
بیش از حد آنها شده است. كالایی كه همواره دیده می شود اما كمتر شناخته
شده است. این مسئله تنها شامل ساخته ها و صنایع دستی نیست بلكه آفرینندگان
این آثار نیز بویژه هنرمندان اصیل و صاحب سبك این وادی كم كم در غبار زمان
و سرعت زندگی صنعتی از یادها می روند. این همه بهانه ای است برای آن كه
نقش ها ونام هایی كه زمانی هنر و فرهنگ این مرز و بوم را رقم زده اند،
تنها به گوشه موزه ها وكتابخانه ها سپرده نشوند. خاتم، یكی از بدیع ترین
هنرهای سنتی و اصیل ایرانی است. هنری كه زمانی نقش آفرین كاخ ها و
دیوارهای برجا گذاشته از پیشینیان است و بیشتر در قالب ظروف و یا آرایه
دیگر اشیا استفاده شده است.

صندوق مزار حضرت امیر كه استاد محمد كریم شیرازی پانصد سال پیش آن را
ساخت. همچنین مدرسه تازه ساز صنایع قدیمی، كاخ مرمر اثر استاد محمد كاظم
صنیع خاتم و وزارت فرهنگ و هنر، مدرسه هنرهای زیبا از محمد حسین صنیع خاتم.

خاتم به نشاندن پاره های استخوان با نقش و نگار در چوب ـ علی اكبر دهخدا ـ گویند. صناعت ابراهیم خلیل بوده است...

كاخ مرمر یكی از نشانگان و میراث های ماندگار هنر خاتم است، هنری كه زمانی
در نقش آفرینی آنچه هم اكنون میراث فرهنگی و هنری ماست جلوه ها آفریده
است. استاد محمود صنیع خاتم یكی از نقش آفرینان آن دوران بوده است، اجداد
او از زمان صفویه خاتم ساز بوده اند. در حدود سال های ۱۳۱۰ همراه با پدرش
كه در مدرسه صنایع مستظرفه تدریس می كرده به تهران می آید. همان سال ها
بود كه به همراه پدر و عمو كاخ مرمر را خاتم كاری می كنند. زمانی عیسی
بهادری رئیس هنرستان اصفهان به آنجا می آید و درخواست می كند تا استاد را
به اصفهان ببرد.

یكی از ویژگی های كار استاد صنیع خاتم به نوآوریهایی بر می گردد كه در
خاتم انجام داد: از جمله درگذشته خاتم تنها ۶ پریازلفك و ۱۰ ضلعی بوده
است. وی ۸ ضلعی و ۱۶ ضلعی خاتم را به وجود آورد و از نظر شكل و رنگ نیز در
آن تغییراتی به وجود آورد. با این حال در خاتم اصیل از استخوان شتر
استفاده می شده اما هم اكنون بیشتر از پلاستیك استفاده می كنند و یا چوب
را رنگ می كنند. در گذشته از چوب فوفل مشكی و چوب عناب و بغم كه هر دو
قرمز است استفاده می شده، هم اكنون چوب های رنگ شده جایگزین مواد طبیعی
شده كه پس از مدتی رنگ خود را از دست می دهد.

با این حال هنرمندان خاتم شناس، اصالت خاتم را در دستی بودن آن می دانند
در حالی كه در سال های اخیر خاتم سازی به كاری عمده و ماشینی تبدیل شده
است. در حقیقت مراكز متعدد صنایع دستی می توانند با ایجاد تسهیلات و مواد
اولیه و امكانات برای این هنرمندان از تقلب در این هنر اصیل جلوگیری كنند.
در عوض ارزش هنری یك شاخه قدیمی و اصیل از هنر سنتی ایرانی حفظ می شود. در
غیر این صورت با مسامحه و ساده انگاری از دست خواهد رفت.

یكی از موارد دیگری كه در زنده نگهداشتن و همچنین پویایی این قبیل رشته
های هنری اهمیت دارد بحث آموزش و شناسایی این رشته ها در دانشگاه هاست. در
حقیقت آموزش دانشگاه ها بنیان های حفظ هنرهای اصیل هستند در عین حال كه
محیط دانشگاهی می تواند بر پویایی و غنای كار بیفزاید و همچنین عاملی به
عنوان معرفی و ارائه هنر به دیگر مراكز و حتی نقاط جهان باشد.

مسئله دیگری كه خاتم كاران به آن اشاره می كنند این است كه بایستی در
سفارشهایی كه برای خاتم داده می شود به جنس ارزان بسنده نشود. یعنی حتی
اگر برای مصارف هدیه استفاده می شود به ارزش هنری كار توجه شود. ارزش هنری
خاتم مهمترین عامل حفظ این دستاورد هنر ی است تا به صورت كالایی بی اصل و
بنیاد تبدیل نشود.

هنر یكی از یافته های ارزشمند بشری است اما ارزش آن هنگامی پاس داشته می
شود كه افراد نسبت به آن شناسایی داشته باشند شاید از همین جهت باشد كه
هنر در هر جایی ماندگار نمی شود.

زمانی كنسول انگلیس به زنده یاد محمدحسین صنیع خاتم یك جعبه خاتم سفارش می
دهد. استاد جعبه را می سازد و به سفارش دهنده تحویل می دهد. كنسول هنگامی
كه نتیجه كار را می بیند می گوید: «من این جعبه را سفارش دادم تا در آن
طلا های موجودی را نگهداری كنم. هم اكنون باید یك جعبه از طلا سفارش بدهم
تا این جعبه خاتم را در آن نگهداری كنم.»

شاید از همین سبب بوده است كه ماندگارترین آثار این هنرمندان در قالب
یادبودها و مكان های بسیاری هم اكنون به جامانده است. صندوق مزار حضرت
رقیه(س)، حضرت زینب(س) و مسلم بن عقیل از كارهای این خانواده هنرمند است و
قدیمی ترین این آثار به صندوق قبر حضرت علی(ع) بر می گردد كه مربوط به ۵۰۰
سال پیش و اثر استاد محمدكریم شیرازی بوده است.

شاید خاتم یكی از ده ها و صدها رشته صنایع دستی در ایران باشد ولی در عین
حال یكی از بدیع ترین پرداخته های انسان است كه در عین ظرافت و دقت و
محاسبات ظریف هندسی چون نقاشی و رنگ آمیزی روی متن خود را می نشاند.

حفظ هر یك از این هنرهای دستی در حقیقت به معنای حفظ یكی از پنجره های
فرهنگ هویت بومی است. ذخیره ای كه به حتم آیندگان به آن نیازدارند. با این
حال هنوز هم دست های فرسوده ای وجود دارد كه به اصالت این هنر بپردازد،
دستهایی كه آمیخته ای از نبوغ و احساس است اما این كه آیا تا چه اندازه
ادامه این تجربه و اندوخته به نسل جوان و هنر آموزان منتقل شود و تا چه
اندازه به اصالت این هنر به عنوان بنیاد حفظ و ارزش آن تأكید خواهد شد
مسئله ای است كه نیازمند توجه بیشتری است


موضوع‌های مرتبط با این موضوع...
خاتم سازي
تاریخچه منبت‌كاری
خاتم سازی
نینجا شمشیری است میان خیزران....سرعت و دقت قدرت نینجاست.....نا امیدی مرگ نینجاست
۱۴-۶-۱۳۸۸ ۱۰:۴۵ عصر
مشاهده‌ی وب‌سایت کاربر یافتن تمامی ارسال‌های این کاربر نقل قول این ارسال در یک پاسخ

نویسنده پیام
کاربر 10 ستاره
*
آفلاین
ارسال‌ها: 9,439
تاریخ عضویت: ۷ مرداد ۱۳۸۸
اعتبار: 19
سپاس ها 0
سپاس شده 611 بار در 611 ارسال
ارسال: #2
RE: ختم خاتم كاری

همان طور كه عنوان شد، در حال حاضر باید خاتم كاری را از جمله هنرهای ویترینی به شمار آوریم كه دیگر جز موزه ها اثری از آن نخواهید یافت، تغییر ابزار و مواد اولیه كار در جهت سرعت بخشیدن به پروسه تولید و نازل كردن قیمت برای تولید انبوه از جمله مواردی است كه این هنر را به كلی دستخوش تغییر كرده تا جایی كه كارشناسان نسبت به آن هشدار می دهند. هنری كه به جرأت می توان گفت در میان انواع و اقسام هنرهای دستی ایرانی در رتبه اول ایستاده بود و به نوعی معرف دیگر صنایع به شمار می آمد. خاتم كاری در یك جمله چكیده هنرهای دستی ایرانی است كه در سراشیبی قرار گرفتن آن زنگ خطری است برای دیگر هنرها.
امروزه دیگر از ساخت میزهای مجلل خاتم كاری یا «خاتم بندی» شده كه با انواع استخوان و عاج ساخته می شد خبری نیست، چوب ها جای استخوان ها و عاج ها را گرفته اند و رنگ ها و چسب های سنتی هم جای خود را به مواد شیمیایی داده اند. اما جابجایی مواد طبیعی و مواد مصنوعی تمام فاجعه نیست، بد تر از آن خاتم های ریز نقش و ظریف هم كه كار دست استادان برجسته بود دیگر در ویترین مغازه ها دیده نمی شوند، نقش هرچه ریز تر و ظریف تر یعنی كار بیشتر و قیمت بالاتر و به همان میزان دور افتادن از قواعد بازار.
خاتم مرغوب را از كجا بشناسیم صاف بودن سطح كار و خالی نبودن هیچ جای خاتم، یكنواخت بودن رنگ، عدم تغییر رنگ و شكل، قرینه بودن شكل ها و طرح ها و روكش بدون خدشه. مهم تر از این ها ریز بودن نقش خاتم نشانه ای از كیفیت هنری آن است.
رسول حیدری كارشناس صنایع دستی می گوید: «اصفهان و شیراز مركز این هنر است، هنری كه پانصد سال بیشتر عمر هم ندارد و به نسبت بسیاری صنایع دستی دیگر جوان تر است بنابراین افول آن را هم باید نوعی جوانمرگی به حساب آوریم اگر چه تا این اندازه منفی نگری هم شاید دور از واقعیت باشد ولی به هر حال باید اعتراف كنیم كه بسیار دستخوش تغییر بوده و این خیلی مایه تأسف است كه من یا شما به شیراز و اصفهان سفر كنیم و نتوانیم خاتم مرغوب گیر بیاوریم.»
این كارشناس اعتقاد دارد در كنار صنایع بازاری كه به صورت عمده و با نرخ ارزان تر تولید می شود باید امكاناتی هم فراهم آورد كه هر رشته هنری به معنای واقعی و اصیل خود حتی در حد اندك و موزه ای هم تولید شود. در حال حاضر این مطمئن ترین راه برای حراست از هویت فرهنگی و هنری است بویژه خاتم بندی كه اوج هنر در صنایع دستی است.
نینجا شمشیری است میان خیزران....سرعت و دقت قدرت نینجاست.....نا امیدی مرگ نینجاست
۱۴-۶-۱۳۸۸ ۱۰:۴۶ عصر
مشاهده‌ی وب‌سایت کاربر یافتن تمامی ارسال‌های این کاربر نقل قول این ارسال در یک پاسخ

نویسنده پیام
کاربر 10 ستاره
*
آفلاین
ارسال‌ها: 9,439
تاریخ عضویت: ۷ مرداد ۱۳۸۸
اعتبار: 19
سپاس ها 0
سپاس شده 611 بار در 611 ارسال
ارسال: #3
RE: ختم خاتم كاری




نینجا شمشیری است میان خیزران....سرعت و دقت قدرت نینجاست.....نا امیدی مرگ نینجاست
۱۴-۶-۱۳۸۸ ۱۰:۴۶ عصر
مشاهده‌ی وب‌سایت کاربر یافتن تمامی ارسال‌های این کاربر نقل قول این ارسال در یک پاسخ

نویسنده پیام
کاربر 10 ستاره
*
آفلاین
ارسال‌ها: 9,439
تاریخ عضویت: ۷ مرداد ۱۳۸۸
اعتبار: 19
سپاس ها 0
سپاس شده 611 بار در 611 ارسال
ارسال: #4
RE: ختم خاتم كاری

خاتم سازی یکی از هنرهای برتر اصفهان می باشد. به طور دقیق مبتکر و ابداع کننده

این هنر مشخص نیست، اما عده ای از خاتم سازان بر این باور هستند که این هنر معجزه

حضرت ابراهیم است. آثار قدیمی به جا مانده همچون در کاخها و رحل های قرآن نشان

دهنده قدمت این هنر در شهر اصفهان به ویژه در عهد صفویه است.

در این دوران، تمامی هنرمندان از گوشه و کنار کشور به اصفهان که پایتخت ایران بود سفر

کردند تا در زمینه های هنری خاتم کاری، کاشی کاری، منبت کاری، و گره چینی فعالیت

کنند. همچنین ایشان به ترمیم و مرمت ساختمانها، بارگاهها و اماکن معتبر، و آثار گذشته

پرداختند.

اما در دوره قاجاریه به علت عدم توجه به هنر و هنرمند، این هنر مانند دیگر هنرها نزول یافت

و درجه اعتبار و اهمیت خود را از دست داد.

اولین مدرسه صنایع دستی در سال 1307 در دوران پهلوی توسط کمال الملک تاسیس شد

و به این ترتیب، صنایع دستی رونق یافت و پس از آن چندین کارگاه خاتم سازی و هنرهای

دیگر در وزارت فرهنگ و هنر سابق تشکیل شد.

در دوران انقلاب انقلاب اسلامی، هنر خاتم سازی در همان کارگاهها و این بار با وابستگی

به وزارت فرهنگ و آموزش عالی ادامه یافت و همان زمان بود که خط و نوشته وارد این هنر

شد.
نینجا شمشیری است میان خیزران....سرعت و دقت قدرت نینجاست.....نا امیدی مرگ نینجاست
۱۴-۶-۱۳۸۸ ۱۰:۴۷ عصر
مشاهده‌ی وب‌سایت کاربر یافتن تمامی ارسال‌های این کاربر نقل قول این ارسال در یک پاسخ

نویسنده پیام
کاربر 10 ستاره
*
آفلاین
ارسال‌ها: 9,439
تاریخ عضویت: ۷ مرداد ۱۳۸۸
اعتبار: 19
سپاس ها 0
سپاس شده 611 بار در 611 ارسال
ارسال: #5
RE: ختم خاتم كاری

منبر خاتم کاری در مسجد جامع عتیق شیراز دارای قدمت بیش از هزارسال.
سقف ایواناصلی مسجد جامع عتیق شیراز مریوطه به سده هشتم هجری(سده چهاردهم
میلادی)
درهایخاتم قصر رویایی تیمور گرکانی به نام دلگشا در سمرقند و درهای آرامگاه وی در سال807هجری(1405 میلادی)
درهای چوب گردو و روکش استخوان ودیگر چوبها ساخته شده توسطهنرمندی بنام حبیب الله درسال 999 هجری(1591 میلادی) که درموزه برلین نگهداری می‌شود .
درهای مزین به اشکال هندسی گل و بته ،از شهر بخارا که درموزه ویکتوریا آلبرتموجود است.
منبر چوبی مسجد لنبان اصفهان بااشکال هندسی و اجزای نقره‌های مربوطهبه سال 1114هجری(1702 میلادی) محصولات خاتم سازی به دلیل مرغوبیت و کیفیت عالی مواد اولیه به کار رفته در آن، از ارزش بالایی برخوردار است. دقت نظر در انتخاب این مواد برای خاتم سازان اهمیت زیادی دارد. این مواد عبارتند از: چوب های گوناگون مانند چوب فوفل،‌ آبنوس،‌ نارنج و عناب، استخوانهای مختلف ماننداستخوان شتر، گاو، اسب و همچنین عاج، صدف و مفتول ها ی مسی و برنجی و در برخی مواردطلا و نقره. استفاده از طلا و نقره در خاتم سازی اختصاص به هنرمندان اصفهانی دارد. خاتم سازان این مواد را به صورت منشورهایی در ابعاد 1 تا 2 میلیمتر و طول 30 سانتیمتر رنگ آمیزی کرده و به صورت مثلث های کوچک بر روی سطوح اشیاء چوبی توسط سریشم کنار هم می چسبانند، و به وسیله نخ محکم می کنند. این مرحله به " پره" معروف است. پس از چند ساعت نخها را باز میکنند و بعد از سوهان کاری اضلاع، مجددا چهار پره را در کنار هم می چسبانند که حاصل " توگلو" خوانده می شود. سپس توسط سیم مفتولی گردی که به آن" شمسه" می گویند در اطراف هر ضلع به وسیله سریشم می چسبانند که طرح ستاره ای شکلی به وجود می آید. این مرحله " گل پیچی" نامیده می شود. تکرار این مراحل تا تکمیل طرح مورد نیاز ادامه پیدا می کنند. در نهایت طرح آماده شده زیر فشار قرار گرفته و لایه های نازک چوب به آن چسبانده می شود. از ابتدا تا به انتهای کار بیش از 400 مرحله کاری وجود دارد. در ابتدا، هنرمندان برای این هنر از چیدمان مثلثهای بزرگ در کنار هم استفاده می کردند، اما به تدریج ذوق و سلیقه هنرمندان و ظرافت کار آنها سبب شد که طرحهای زیباتری را با استفاده از مثلثهای کوچک ارائه دهند. لازم به ذکر است که یک کار خاتم با کیفیت دارای مثلثهای ریزتر ومرتبتر است. ابزار و وسایل هنر خاتم سازی عبارتند از: ابزار عمومی شامل چکش - اره- دریل و مته و...ابزار اصلی و مخصوص شامل انواع اره‌ها- سوهان - انواع رنده - پرس - تیره‌دار یا خط‌کش قفل - مقار- انواع تنگ ها- چسب‌های مخصوص و.... برای محافظت از خاتم بایستی آن را به دور از هرگونه رطوبت، حرارت، و نور مستقیم خورشید نگهداری کرد، و نیز جهت تمیز کردن آن نباید از پارچه مرطوب یا جلاسنج استفاده کرد. هنرمندان شیرازی در رتبه دوم پس از هنرمندان اصفهانی قرار دارند، و هنر ایشان طرفداران بسیاری در میان گردشگران خارجی دارد. امروزه به جز کشور ایران، در کشورهایی همچون عراق، فلسطین، هندوستان و سوریه نیز هنر خاتم سازی رواج دارد اما دقت و ظرافت کار هنرمندان ایرانی در آثار آنها دیده نمی شود. انواع خاتم های مرغوب ایران در موزه های معتبر جهان نگهداری می شوند. تخته شطرنج خاتم کاری شده ای که از بهترین آثار عهد صفویه است در موزه" بناکی" در آتن یونان وجود دارد. در سالهای اخیر، خاتم سازان تحت نظارت سازمان صنایع دستی کشور،تعاونی خاتم سازان را جهت انسجام بیشتر این هنر ارزشمند تشکیل داده اند.
نینجا شمشیری است میان خیزران....سرعت و دقت قدرت نینجاست.....نا امیدی مرگ نینجاست
۱۴-۶-۱۳۸۸ ۱۰:۴۷ عصر
مشاهده‌ی وب‌سایت کاربر یافتن تمامی ارسال‌های این کاربر نقل قول این ارسال در یک پاسخ

ارسال پاسخ 

کاربرانِ درحال بازدید از این موضوع: 1 مهمان
پرش به انجمن:


موضوع‌های مرتبط با این موضوع...
موضوع: نویسنده پاسخ: بازدید: آخرین ارسال
  وقتی هنر به دندان گرفته شد Yağmur. 2 776 ۵-۵-۱۳۹۴ ۰۲:۳۶ عصر
آخرین ارسال: زندگی کن
  نقاشی روی ظروف سفالین لعابدار Yağmur. 0 563 ۱۷-۴-۱۳۹۴ ۰۳:۵۱ عصر
آخرین ارسال: Yağmur.
  مخمل‌بافی، شكوه هنر بافندگی ایران Yağmur. 0 576 ۱۷-۴-۱۳۹۴ ۰۳:۴۹ عصر
آخرین ارسال: Yağmur.
  تاریخچه هنر مشبك Yağmur. 0 565 ۱۷-۴-۱۳۹۴ ۰۳:۴۷ عصر
آخرین ارسال: Yağmur.
  عبابافی رشته کم رونق صنایع دستی Yağmur. 0 554 ۱۷-۴-۱۳۹۴ ۰۳:۴۶ عصر
آخرین ارسال: Yağmur.


درباره ایران فروم

تالار گفتگوی ایرانیان از سال 1387 هجری شمسی فعالیت خود را آغاز کرده و هم اکنون با بیش از 850.000 کاربر ثابت بزرگ ترین تالار گفتگوی فارسی زبان در جهان می باشد.

برای سفارش تبلیغات در ایران فروم کلیک کنید

لینک دوستان

لینک دوستان

لینک دوستان