درود مهمان گرامی!   ورود   )^(   ثبت نام زمان کنونی: ۲۴-۵-۱۳۹۷, ۰۵:۲۷ عصر



ارسال پاسخ 
 
امتیاز موضوع:
  • 0 رأی - میانگین امتیازات: 0
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5

حالت موضوعی | حالت خطی
بررسی جنجالی ترین بیت حافظ
نویسنده پیام
مدیر بازنشسته تالار
مدیر بازنشسته
***
آفلاین
ارسال‌ها: 14,148
تاریخ عضویت: ۱۲ خرداد ۱۳۸۸
اعتبار: 90
سپاس ها 84
سپاس شده 484 بار در 427 ارسال
ارسال: #1
بررسی جنجالی ترین بیت حافظ

در خراسان رضوي، عضو هيأت‌علمي دانشگاه فردوسي مشهد در مراسم بزرگداشت
حافظ كه در دانشكده ادبيات و علوم انساني دانشگاه فردوسي مشهد برگزار شد،
در سخنراني خود با عنوان "جنجالي‌ترين بيت حافظ" با خواندن بيت "پير ما
گفت خطا بر قلم صنع نرفت، آفرين بر نظر پاك خطاپوشش باد"، به نقد و بررسي
اين بيت پرداخت.



محمود فتوحي تصريح كرد: اولين بحث درباره بيت "پير ما گفت خطا بر قلم صنع
نرفت / آفرين بر نظر پاك خطاپوشش باد"، حدود ‌٤٠ سال پس از مرگ حافظ آغاز
مي‌شود. اين بيت به دو صورت قرائت مي‌شود که يك صورت با لحني جدي است و در
صورت دوم قرائت اين بيت تا حدودي معنا و لحن، شيطنت‌آميز مي‌شود.



او با بيان اين‌كه از زمان حافظ تا به امروز اين بحث در باب اين بيت ادامه
داشته است، تاكيد كرد: بغرنجي اين بيت از اين‌جا آغاز مي‌شود كه سرانجام
حافظ قائل به اين است كه بر قلم آفرينش خطا رفته است يا نه؟



اين استاد زبان و ادبيات فارسي خاطرنشان كرد: اولين واكنش نسبت به اين بيت
از سوي قاسم انوار ديده مي‌شود، هرچند بر خلاف اقوال مشهور که در تذکره‌ها
از جمله تذکره دولت شاه آمده است، قاسم انوار چندان به حافظ نظر نداشته
است و بيش‌تر از آن‌كه از حافظ تقليد كند، از مولوي تقليد مي‌كند و برخلاف
آن‌چه گفته شده، وي از معارضان حافظ بوده است و با تعريضي كه به حافظ
مي‌زند، گمان نمي‌رود كه او هميشه شعر حافظ مي‌خوانده است.



فتوحي اظهار كرد: دومين واكنش نسبت به اين بيت در كتابي به نام
"جواهرالاسرار" از آذري توسي است كه ‌‌٤٨ سال پس از مرگ حافظ نوشته شده
است. فصل چهار اين كتاب به بعضي از مشكلاتي كه درباره برخي از ابيات در
محافل ادبي بوده است، مي‌پردازد؛ از جمله همين بيت از حافظ است "پير ما
گفت خطا بر قلم صنع نرفت / آفرين بر نظر پاك خطاپوشش باد".



او افزود: بيش‌تر بحث درباره ضمير "ش" در مصراع دوم در واژه "خطاپوشش"
است. در اين جا سؤال اين است كه خطاپوش چه كسي؟ خطاپوشي خدا يا خطاپوشي
شيخ؟ و اگر خطاپوشي را به خدا نسبت دهيم، دشواري برطرف مي‌شود و مؤلف نيز
پيشنهاد كرد كه خطاپوشي را بايد به خدا نسبت دهيم.



عضو هيأت‌علمي دانشگاه فردوسي مشهد گفت: پس از آذري توسي، به شخصي به نام
ابراهيم فاروقي مي‌رسيم كه در سال ‌‌٨٧٨ در هندوستان، لغت‌نامه‌اي به نام
لغت‌نامه منيري تدوين كرده که در آن حدود ‌‌١٠٠ بيت از حافظ به عنوان شاهد
لغت‌ها آورده است و در ذيل واژه خطا مطرح مي‌كند كه مصرع دوم يك جمله
معترضه است و اگر از پير سؤال كنند كه در قلم صنع خطا نرفته است، خطاپوشش
چرا گويند و اين سؤال خطاست؛ بدين ترتيب همه مي‌خواهند به وجهي حافظ را
توجيه كنند كه حافظ هيچ‌گاه بر كارگاه آفرينش خطا نگرفته است.



او خاطرنشان كرد: در حدود سال ‌‌٩٥٠ كتابي به نام "لطايف اشرفي" نوشته شده
است كه جنجالي را در باب حافظ شناسي به راه انداخته است و شخصي به نام
"جهانگير اشرف سمناني" در جنوب هند، خانقاهي داشته است و در سفري به شيراز
حافظ را ملاقات مي‌كند و در گفت‌وگو و بحثي با حافظ سخناني بين اين‌ها رد
و بدل مي‌شود و حاوي اطلاعات زيادي بوده است.



فتوحي افزود: زماني كه اين نسخه پيدا شد، جنجالي را در باب حافظ شناسي
ايجاد كرد؛ چون در مورد زندگي حافظ اطلاعات دقيقي وجود ندارد؛ به جز
مواردي كه محمد گل‌اندام كه همدرس حافظ بوده، در مقدمه‌اش آورده است.



او تصريح كرد: نكته‌ جالب توجه در باب اين بيت در كتاب لطايف اشرفي اين
است كه اين بيت را به دو وجه خوانده‌اند؛ بعضي به باطن بيت توجه كرده‌اند
و بعضي ديگر ظاهر آن را مورد توجه قرارداده‌اند و كساني كه به باطن آن
توجه داشته‌اند، معتقدند كه خداوند هر چه انجام داده، خير است و چيزي به
نام شر در كارگاه آفرينش وجود ندارد.



فتوحي به معناي ظاهري بيت اشاره كرد و گفت: اما معناي ظاهري آن جالب است و
داستاني بدين ترتيب دارد كه خواجه حافظ شيرازي دوستي داشته به نام خواجه
صنع‌الله كه با همديگر، همدرس بودند و غزل مي‌گفتند و روزي آن‌ها
شعرهاي‌شان را پيش استاد مي‌برند و استاد مي‌گويد که خطا بر قلم صنع نرفت
و منظور از صنع، همدرسش صنع‌الله بوده است و حافظ دارد با رقيب شعري‌اش
سخن مي‌گويد و البته تمام اين‌ها جعلياتي است كه در قرن ‌‌١٠ و‌ ‌١١ در
تذكره‌ها وجود داشته است.



او همچنين گفت: در استانبول نيز جرياني شديدا عليه حافظ شكل گرفت و حتا
فتوايي دادند و خواندن شعر حافظ را تحريم كردند و پس از اين نيز اين‌گونه
جريان‌ها همچنان ادامه پيدا مي‌کند.



فتوحي افزود: از منظر تاريخ ادبي هرمنوتيکي، معنا و حيات متن در تاريخ
تابع افق انتظارات خوانندگان است و تاريخ قرائت‌هاي مختلف اين متن نشان
مي‌دهد که يک انتظار غالب بوده است و آن تبرئه حافظ از خطاگيري بر آفرينش
است؛ اما قرائت دوم تقريبا در گذر تاريخ مکتوب نشده؛ هرچند پيوسته وجود
داشته و قرائت‌هاي کتابت‌شده پاسخي به آن قرائت نامکتوب است.



شما قادر به مشاهده لينک ها نمي باشيد . برای عضویت سریع کلیک کنید.

موضوع‌های مرتبط با این موضوع...
اشعار زیبای حافظ درباره نوروز
غزليات حافظ
مشاعره فقط از اشعار حافظ{نياي تو پشيمون ميشي}
حافظ از علی(ع) میگوید.....
مژگان در اشعار حافظ
جدول اوزان دیوان حافظ
استقبال حافظ از اوحدی
استقبال حافظ از خواجوی کرمانی
استقبال حافظ از سلمان ساوجی
استقبال حافظ از سعدی

حتی روز" مرگم "هم با هم تفاهم نداریم
من سفید میپوشم
تو سیاه...
۲۳-۷-۱۳۸۸ ۱۱:۴۰ صبح
مشاهده‌ی وب‌سایت کاربر یافتن تمامی ارسال‌های این کاربر نقل قول این ارسال در یک پاسخ

نویسنده پیام
کاربر جدید بدون ستاره
*
آفلاین
ارسال‌ها: 50
تاریخ عضویت: ۱ شهريور ۱۳۸۸
اعتبار: 1
سپاس ها 0
سپاس شده 0 بار در 0 ارسال
ارسال: #2
پاسخ به موضوع: بررسی جنجالی ترین بیت حافظ

این جمله زیبا با کوشش حافظ در میان جمع همراه میباشد که این پیر....
ایدل تو به اسرار معنا نرسی
در نکته زیرکان دانا نرسی
اینجا به می لعل بهشتی می ساز
کانجا که بهشت است رسی یا نرسی
۲۹-۷-۱۳۸۸ ۱۱:۵۷ عصر
مشاهده‌ی وب‌سایت کاربر یافتن تمامی ارسال‌های این کاربر نقل قول این ارسال در یک پاسخ

نویسنده پیام
کاربر جدید بدون ستاره
*
آفلاین
ارسال‌ها: 49
تاریخ عضویت: ۲۰ مرداد ۱۳۸۸
اعتبار: 2
سپاس ها 0
سپاس شده 0 بار در 0 ارسال
ارسال: #3
پاسخ به موضوع: بررسی جنجالی ترین بیت حافظ

به نام خدا

فته بودی طبیب دل بیمار منی A (53) پس طبیب دل من باش که بیمار توام
من عاشقانه با قلمم عکس انتظار را هر روز بهر آمدنت میکشم.
A (35)
در آسمان غزل عاشقانه بال زدم به شوق دیدنتان پرسه در خیال زدم
A (30)
کتاب حافظم از دست من کلافه شدست
چقدر آمدنت را چقدر فال زدم
۱۶-۸-۱۳۸۸ ۰۴:۱۴ صبح
مشاهده‌ی وب‌سایت کاربر یافتن تمامی ارسال‌های این کاربر نقل قول این ارسال در یک پاسخ

نویسنده پیام
کاربر 3 ستاره
*
آفلاین
ارسال‌ها: 609
تاریخ عضویت: ۶ اسفند ۱۳۸۹
اعتبار: 7
سپاس ها 0
سپاس شده 2 بار در 2 ارسال
ارسال: #4
RE: بررسی جنجالی ترین بیت حافظ

حافظ اگر سجده تو کرد مکن عیب
کافر عشق ای صنم گناه ندارد
بگذار تا به لهجه باران بخوانمت
مانند عشق از دل و از جان بخوانمت
تا کوهها صدای مرا منتشر کنند
همراه بادهای پریشان بخوانمت
چشمم سفید گشت و تو از ره نیامدی
یعقوب وار، یوسف کنعان بخوانمت
بگذار تا به یمن ظهورت، بهار محض
بر گوش شاخه های زمستان بخوانمت
آهنگ التهاب سراب است در دلم
بگذار تا به لهجه باران بخوانمت
۲-۱-۱۳۹۰ ۰۶:۴۴ عصر
یافتن تمامی ارسال‌های این کاربر نقل قول این ارسال در یک پاسخ

نویسنده پیام
کاربر 3 ستاره
*
غایب
ارسال‌ها: 514
تاریخ عضویت: ۱ تير ۱۳۹۰
اعتبار: 27
سپاس ها 1
سپاس شده 8 بار در 8 ارسال
ارسال: #5
RE: بررسی جنجالی ترین بیت حافظ

در قلم آورد حافظ قصه لعل لبش
آب حیوان میرود هر دم ز اقلامم هنوز


۳۰-۶-۱۳۹۰ ۰۷:۵۲ صبح
یافتن تمامی ارسال‌های این کاربر نقل قول این ارسال در یک پاسخ

نویسنده پیام
کاربر 1 ستاره
*
آفلاین
ارسال‌ها: 101
تاریخ عضویت: ۲۹ مرداد ۱۳۹۰
اعتبار: 11
سپاس ها 9
سپاس شده 9 بار در 9 ارسال
ارسال: #6
RE: بررسی جنجالی ترین بیت حافظ

پير ما گفت خطا بر قلم صنع نرفت
آفرين بر نظر پاك خطاپوشش باد
۱-۷-۱۳۹۰ ۱۲:۰۰ صبح
یافتن تمامی ارسال‌های این کاربر نقل قول این ارسال در یک پاسخ

ارسال پاسخ 

کاربرانِ درحال بازدید از این موضوع: 1 مهمان
پرش به انجمن:


موضوع‌های مرتبط با این موضوع...
موضوع: نویسنده پاسخ: بازدید: آخرین ارسال
  ۞ تاپیک شعرها و جملات عاشقانه و زیباوسخنهای جالب ۞ NINJA_KNIGHT 3,696 327,663 ۱۵-۱۲-۱۳۹۳ ۰۸:۵۰ صبح
آخرین ارسال: bankisi
  اشعاری در وصف بهار از فریدون مشیری زندگی کن 0 1,033 ۱۳-۱۲-۱۳۹۳ ۰۷:۴۲ عصر
آخرین ارسال: زندگی کن
  این شعر از کیه ..بقیه اش چیه؟ nasrinit 368 48,273 ۱۳-۱۲-۱۳۹۳ ۰۷:۲۹ عصر
آخرین ارسال: امشاسپند
Thumbs Up اشعار زیبای حافظ درباره نوروز زندگی کن 0 1,127 ۱۳-۱۲-۱۳۹۳ ۰۷:۲۴ عصر
آخرین ارسال: زندگی کن
Thumbs Up سرودهای انقلابی مخصوص دهه فجر زندگی کن 0 857 ۲۲-۱۱-۱۳۹۳ ۰۲:۴۴ صبح
آخرین ارسال: زندگی کن


درباره ایران فروم

تالار گفتگوی ایرانیان از سال 1387 هجری شمسی فعالیت خود را آغاز کرده و هم اکنون با بیش از 850.000 کاربر ثابت بزرگ ترین تالار گفتگوی فارسی زبان در جهان می باشد.

برای سفارش تبلیغات در ایران فروم کلیک کنید

لینک دوستان

لینک دوستان

لینک دوستان