درود مهمان گرامی!   ورود   )^(   ثبت نام زمان کنونی: ۲-۳-۱۳۹۷, ۰۵:۱۷ عصر



ارسال پاسخ 
 
امتیاز موضوع:
  • 0 رأی - میانگین امتیازات: 0
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5

حالت موضوعی | حالت خطی
نوروز باستانی
نویسنده پیام
کاربر 7 ستاره
*
آفلاین
ارسال‌ها: 3,187
تاریخ عضویت: ۶ شهريور ۱۳۸۸
اعتبار: 45
سپاس ها 7
سپاس شده 10 بار در 8 ارسال
ارسال: #1
نوروز باستانی

نوروز یکی از کهنترین جشنهای به جا مانده از دوران باستان است. خاستگاه
نوروز در ایران باستان است و هنوز مردم مناطق مختلف فلات ایران نوروز را
جشن میگیرند. زمان برگزاری نوروز، در آغاز فصل بهار است. نوروز در ایران و
افغانستان آغاز سال نو محسوب میشود و در برخی دیگر از کشورها تعطیل رسمی
است.



زمان نوروز



جشن نوروز از لحظه اعتدال بهاری آغاز میشود. در علم ستارهشناسی، اعتدال
بهاری یا اعتدال ربیعی در نیمکره شمالی زمین به لحظهای گفته میشود که
خورشید از صفحه استوای زمین می گذرد و به سمت شمال آسمان میرود. این لحظه،
لحظه اول برج حمل نامیده میشود،۱ و در تقویم هجری خورشیدی با نخستین روز
(هرمز روز یا اورمزد روز) از ماه فروردین برابر است. نوروز در تقویم
میلادی با ۲۱ یا ۲۲ مارس مطابقت دارد. ۲



در کشورهای ایران و افغانستان که از تقویم هجری خورشیدی استفاده میشود،
نوروز، روز آغاز سال نو است. اما در کشورهای آسیای میانه و قفقاز، تقویم
میلادی متداول است و نوروز به عنوان آغاز فصل بهار جشن گرفته میشود و روز
آغاز سال محسوب نمیشود.۳


واژهٔ نوروز



واژه نوروز یک اسم مرکب است که از ترکیب دو واژهٔ فارسی «نو» و «روز» به وجود آمده است. این نام در دو معنی بهکار میرود:۴



۱) نوروز عام: روز آغاز اعتدال بهاری و آغاز سال نو

۲) نوروز خاص: روز ششم فروردین با نام «روز خرداد»



ایرانیان باستان از نوروز به عنوان ناوا سرِدا یعنی سال نو یاد میکردند.
مردمان ایرانی آسیای میانه نیز در زمان سغدیان و خوارزمشاهیان، نوروز را
نوسارد و نوسارجی به معنای سال نو مینامیدند.


واژه نوروز در الفبای لاتین



در متون مختلف لاتین، بخش نخست کلمه نوروز با املای No ،Now ،Nov و Naw و
بخش دوم آن با املای Ruz، Rooz و Rouz نوشته شده است. در برخی از مواقع
این دو بخش پشت سر هم و در برخی مواقع با فاصله نوشته میشود. اما به
اعتقاد دکتر احسان یارشاطر بنیانگذار دانشنامه ایرانیکا، نگارش این کلمه
در الفبای لاتین با توجه به قواعد آواشناسی، به شکل Nowruz توصیه میشود.
این شکل از املای کلمه نوروز، هماکنون در نوشتههای یونسکو و بسیاری از
متون سیاسی مراعات میشود.



تاریخچه



منشا و زمان پیدایش نوروز، به درستی معلوم نیست،۵ اما این جشن، قدمتی سه
هزار ساله دارد و قدیمیترین آیین ملی در جهان به شمار میرود. در برخی از
متون کهن ایران ازجمله شاهنامه فردوسی و تاریخ طبری، جمشید و در برخی دیگر
از متون، کیومرث بهعنوان پایهگذار نوروز معرفی شده است.۷ ابداع نوروز در
شاهنامه، بدین صورت روایت شده است که جمشید در حال گذشتن از آذربایجان،
دستور داد تا در آنجا برای او تختی بگذارند و خودش با تاجی زرین بر روی
تخت نشست. با رسیدن نور خورشید به تاج زرین او، جهان منور شد و مردم
شادمانی کردند و آن روز را روز نو نامیدند.



برخی از روایتهای تاریخی، آغاز نوروز را به بابلیان نسبت میدهد. بر طبق
این روایتها، رواج نوروز در ایران به ۵۳۸ سال قبل از میلاد یعنی زمان حمله
کورش به بابل بازمیگردد.۵ همچنین در برخی از روایتها، از زرتشت بهعنوان
بنیانگذار نوروز نام برده شده است.۵ اما در اوستا (دست کم در گاتها) نامی
از نوروز برده نشده است.



نوروز در زمان هخامنشیان

نگاره مراسم تقدیم هدایا به پادشاه ایران در تخت جمشید. برخی از پژوهشگران، این مراسم را به نوروز مربوط میدانند.



کوروش دوم، بنیانگذار هخامنشیان، نوروز را در سال ۵۳۸ قبل از میلاد، جشن
ملی اعلام کرد. وی در این روز برنامههایی برای ترفیع سربازان، پاکسازی
مکانهای عمومی و منازل شخصی و بخشش محکومان را اجرا مینمود.۷ این آیینها
در زمان سایر پادشاهان هخامنشی نیز برگزار میشده است. در زمان داریوش یکم،
مراسم نوروز در تخت جمشید برگزار میشد. البته در سنگنوشتههای بهجا مانده
از دوران هخامنشیان، بهطور مستقیم اشارهای به برگزاری نوروز نشده است.۵
اما مطالعات بر روی این سنگنوشتهها نشان میدهد که مردم در دوران هخامنشیان
با جشنهای نوروز آشنا بودهاند،۸ و هخامنشیان نوروز را با شکوه و عظمت جشن
میگرفتهاند.۵۹ شواهد نشان میدهد داریوش اول هخامنشی، به مناسبت نوروز در
سال ۴۱۶ قبل از میلاد سکهای از جنس طلا ضرب نمود که در یک طرف آن سربازی
در حال تیراندازی نشان داده شده است.



در دوران هخامنشی، جشن نوروز در بازهای زمانی بین ۲۱ اسفند تا ۱۹ اردیبهشت برگزار میشده است.


نوروز در زمان اشکانیان و ساسانیان



در زمان اشکانیان و ساسانیان نیز نوروز گرامی داشته میشد. در این دوران،
جشنهای متعددی در طول یک سال برگزار میشد که مهمترین آنها نوروز و مهرگان
بوده است. برگزاری جشن نوروز در دوران ساسانیان چند روز (دست کم شش روز)
طول میکشید و به دو دوره نوروز کوچک و نوروز بزرگ تقسیم میشد. نوروز کوچک
یا نوروز عامه پنج روز بود و از اول تا پنجم فروردین گرامی داشته میشد و
روز ششم فروردین (خردادروز)، جشن نوروز بزرگ یا نوروز خاصه برپا میشد.۸ در
هر یک از روزهای نوروز عامه، طبقهای از طبقات مردم (دهقانان، روحانیان،
سپاهیان، پیشهوران و اشراف) به دیدار شاه میآمدند و شاه به حرفهای آنها
گوش میداد و برای حل مشکلات آنها دستور صادر میکرد. در روز ششم، شاه حق
طبقات مختلف مردم را ادا کرده بود و در این روز، تنها نزدیکان شاه به حضور
وی میآمدند.



شواهدی وجود دارد که در دوران ساسانی سالهای کبیسه مراعات نمیشدهاست.
بنابراین نوروز هر چهار سال، یک روز از موعد اصلی خود (آغاز برج حمل) عقب
میماند و درنتیجه زمان نوروز در این دوران همواره ثابت نبوده و در فصول
مختلف سال جاری بوده است.



اردشیر بابکان، موسس سلسله ساسانیان، در سال ۲۳۰ میلادی از دولت روم که از
وی شکست خورده بود، خواست که نوروز را در این کشور به رسمیت بشناسند. این
درخواست مورد پذیرش سنای روم قرار گرفت و نوروز در قلمرو روم به Lupercal
معروف شد.



در دوران ساسانیان، ۲۵ روز قبل از آغاز بهار، در دوازده ستون که از خشت
خام برپا میکردند، انواع حبوبات و غلات (برنج، گندم، جو، نخود، ارزن، و
لوبیا) را میکاشتند و تا روز شانزدهم فروردین آنها را جمع نمیکردند. هر
کدام از این گیاهان که بارورتر شود، در آن سال محصول بهتری خواهد داد. در
این دوران همچنین متداول بود که در بامداد نوروز، مردم به یکدیگر آب
بپاشند.از زمان هرمز اول مرسوم شد که مردم در شب نوروز آتش روشن
نمایند. همچنین از زمان هرمز دوم، رسم دادن سکه در نوروز بهعنوان عیدی
متداول شد.



نوروز پس از اسلام

نقشی از جشن چهارشنبه سوری در عمارت چهل ستون



از برگزاری آیینهای نوروز در زمان امویان نشانهای در دست نیست و در زمان
عباسیان نیز به نظر میرسد که خلفا گاهی برای پذیرش هدایای مردمی، از نوروز
استقبال میکردهاند. با روی کار آمدن سلسلههای سامانیان و آل بویه، جشن
نوروز با گستردگی بیشتری برگزار میشد.



در دوران سلجوقیان، به دستور جلالالدین ملکشاه سلجوقی تعدادی از منجمان
ایرانی از جمله خیام برای اصلاح تقویم ایرانی گرد هم آمدند. این گروه،
نوروز را در اول بهار قرار دادند و جایگاه آن را ثابت نمودند. بر اساس
این تقویم که به تقویم جلالی معروف شد، برای ثابت ماندن نوروز در آغاز
بهار، مقرر شد که هر چهار سال یکبار، تعداد روزهای سال را (بهجای ۳۶۵
روز)، برابر با ۳۶۶ روز در نظر بگیرند. طبق این قاعده، میبایست پس از
انجام این کار در ۷ دوره، در دوره هشتم، به جای سال چهارم، بر سال پنجم یک
روز بیفزایند. این تقویم از سال ۳۹۲ هجری آغاز شد.



نوروز در دوران صفویان نیز برگزار میشد. در سال ۱۵۹۷ میلادی، شاه عباس
صفوی مراسم نوروز را در عمارت نقش جهان اصفهان برگزار نمود و این شهر را
پایتخت همیشگی ایران اعلام نمود.



نوروز در دوران معاصر



نوروز بهعنوان یک میراث فرهنگی در دوران معاصر همواره مورد توجه مردم قرار
داشته و عموما هرساله برگزار میشده است. البته برگزاری جشن نوروز بهصورت
علنی در برخی از کشورها توسط برخی از حکومتها برای مدتزمانی ممنوع بوده
است. حکومت شوروی برگزاری جشن نوروز را در برخی از کشورهای آسیای میانه
نظیر ترکمنستان، قرقیزستان و تاجیکستان ممنوع کرده بود و این ممنوعیت تا
زمان میخائیل گورباچف تداوم داشت. با این وجود، مردم این مناطق نوروز را
بهصورت مخفیانه و یا در روستاها جشن میگرفتهاند.۱۲ ۱۳ همچنین برخی از مردم
این مناطق برای جلب موافقت مقامات محلی نام دیگری بر روی نوروز میگذاشتند؛
بهطور مثال در تاجیکستان، مردم با اتلاق جشن لاله یا جشن ۸ مارس سعی
میکردند که آیینهای نوروز را بدون مخالفت مقامات دولتی به جای آورند.همچنین در افغانستان، در دوران حکومت طالبان، برگزاری جشن نوروز ممنوع بود
و این حکومت تنها تقویم هجری قمری را به رسمیت میشناخت.



جغرافیای نوروز



نوشتار اصلی: جغرافیای جشن نوروز





منطقهای که در آن جشن نوروز برگزار میشد، امروزه شامل چند کشور میشود.
نوروز همچنان در این کشورها جشن گرفته میشود. با وجودی که بسیاری از
آیینهای نوروزی در این کشورها بهصورت مشابه در این کشورها برگزار میشود،
اما برخی آیینهای نوروز در این کشورها دارای تفاوتهایی با یکدیگر هستند.
بهطور مثال در افغانستان در روز اول نوروز، سفره هفتمیوه میچینند ولی در
ایران، سفره هفت سین میاندازند.



همچنین کشورهایی مانند مصر و چین جزو سرزمینهایی نیستند که در آنها نوروز
جشن گرفته میشد، اما امروزه جشنهایی مشابه جشن نوروز در این کشورها برگزار
میشود.



جغرافیای جشن نوروز

کشورهایی که نوروز را جشن میگیرند

ایران • افغانستان • تاجیکستان • ترکمنستان • عراق • ترکیه • سوریه •
لبنان • جمهوری آذربایجان • ازبکستان • قرقیزستان • قزاقستان • پاکستان

نوروز

کشورهایی که جشنی مشابه نوروز دارند

ارمنستان • مصر • چین • زنگبار



آیینها


خانه تکانی



خانهتکانی یکی از آیینهای نوروزی است که مردم بیشتر مناطقی که نوروز را
جشن میگیرند به آن پایبندند. در این آیین، تمام خانه و وسایل آن در آستانه
نوروز گردگیری، شستشو و تمیز میشوند.این آیین در کشورهای مختلف از
جمله ایران، تاجیکستان و افغانستان برگزار میشود.


آتشافروزی

برگزاری مراسم آتشافروزی در استانبول ،ترکیه



رسم افروختن آتش، از زمانهای کهن در مناطق نوروز متداول شده است. در ایران
و بخشهایی از افغانستان، این رسم بهصورت روشن کردن آتش در شب آخرین
چهارشنبه سال متداول است. این مراسم چهارشنبهسوری نام دارد. پریدن از
روی آتش در ایام نوروز در ترکمنستان نیز رایج است.



همچنین رسم افروختن آتش در بامداد نوروز بر پشت بامها در میان برخی از
زرتشتیان (از جمله در برخی از روستاهای یزد در ایران) مرسوم است.


سفرههای نوروزی

سفره هفت سین از سفرههای نوروزی است که در ایران و برخی از نقاط افغانستان رایج است.



سفرههای نوروزی یکی از آیینهای مشترک در مراسم نوروز در بین مردمی است که
نوروز را جشن میگیرند. در بسیاری از نقاط ایران و برخی از نقاط افغانستان،
سفره هفت سین پهن میشود. در این سفره هفت چیز قرار میگیرد که با حرف سین
آغاز شده باشد؛ مثل سرکه، سنجد، سمنو، سیب و ...



در کابل و شهرهای شمالی افغانستان، سفره هفت میوه متداول است. در این
سفره، هفت میوه قرار میگیرد، از جمله؛ کشمش سبز و سرخ، چارمغز، بادام،
پسته، زردآلو و سنجد. ۱۸ چیدن سفرهای مشابه با استفاده از میوه خشک شده،
در بین شیعیان پاکستان هم مرسوم است.



علاوه بر این، سفره هفت شین در میان زرتشتیان، و سفره هفت میم در برخی
نقاط واقع در استان فارس در ایران متداول است.در جمهوری آذربایجان نیز
بدون توجه به عدد هفت، بر روی سفرههای نوروزی خود، آجیل قرار میدهند.

غذاهای نوروزی



یکی از متداولترین غذاهایی که به مناسبت نوروز پخته میشود، سمنو (سمنک،
سومنک، سوملک، سمنی، سمنه) است. این غذا با استفاده از جوانه گندم تهیه
میشود. در بیشتر کشورهایی که نوروز را جشن میگیرند، این غذا طبخ میشود. در
برخی از کشورها، پختن این غذا با آیینهای خاصی همراه است. زنان و دختران
در مناطق مختلف افغانستان، تاجیکستان  ترکمنستان و ازبکستان  سمنو
را بهصورت دسته جمعی و گاه در طول شب میپزند و درهنگام پختن آن سرودهای
مخصوصی میخوانند. به طور مثال در افغانستان در یکی از مشهورترین ترانهها،
این بیت مکررا خوانده میشود

سمنک در جوش، ما کفچه زنيم ديگران در خواب، ما دفچه زنيم



پختن غذاهای دیگر نیز در نوروز مرسوم است. بهطور مثال در بخشهایی از
ایران؛ سبزی پلو با ماهی، در ترکمنستان؛ نوروزبام، در قزاقستان؛ اویقی
آشار  در بخارا؛ انواع سمبوسه  پخته میشود. به طور کلی پختن غذاهای
نوروزی در هر منطقهای که نوروز جشن گرفته میشود مرسوم است و هر منطقهای
غذاها و شیرینیهای مخصوص به خود را دارد.



دید و بازدید



دید و بازدید عید یا عید دیدنی یکی از سنتهای نوروزی است که در بیشتر
کشورهایی که آن را جشن میگیرند، متداول است. در برخی از مناطق، یاد کردن
از گذشتگان و حاضر شدن بر مزار آنان در نوروز نیز رایج است.



مسابقات ورزشی



برگزاری مسابقات ورزشی عمومی در معابر شهری و روستایی، یکی دیگر از
آیینهایی است که در برخی از کشورها به مناسبت نوروز برگزار میشود. در
ترکمنستان، مردان و زنان ترکمن، بازیها و سرگرمیهای ویژهای از جمله
سوارکاری، کشتی، پرش برای گرفتن دستمال از بلندی و شطرنج برگزار میکنند.
برپایی جنگ خروس و شاخزنی قوچها از دیگر مراسمی است که در ترکمنستان
برگزار میشود.



در استانهای شمالی افغانستان نیز مسابقات بزکشی به مناسبتهای مختلف از جمله نوروز برگزار میشود.


طبیعتگردی



مردم ایران روز سیزدهم فروردین، به مکانهای طبیعی مانند پارکها، باغها،
جنگلها و ماطق خارج از شهر میروند. این مراسم سیزدهبهدر نام دارد. از
کارهای رایج در این جشن، گره زدن سبزه و گفتن دروغ سیزده است.  مراسم
سیزدهبهدر در مناطق غربی افغانستان ازجمله شهر هرات نیز برگزار میشود. با
وجودی که روز سیزدهم فروردین در کشور افغانستان جزو تعطیلات رسمی نیست،
اما مردم این مناطق برای گردش در طبیعت، عملا کسب و کار خود را تعطیل
میکنند. مردم این منطقه همچنین اولین چهارشنبه سال را نیز با گردش در
طبیعت سپری میکنند.



علاوه بر این، ساکنان کابل در افغانستان، در طول دو هفته اول سال برای
گردش به همراه خانواده به مناطقی که در آنها گل ارغوان میروید، میروند.



یکی دیگر از آیینهای نوروز که در آسیای میانه و کشور تاجیکستان مرسوم است،
مراسم گلگردانی و بلبلخوانی است. گل گردانها از دره و تپه و دامنهٔ کوهها،
گل چیده و اهل دهستان خود را از پایان یافتن زمستان و فرا رسیدن عروس سال
و آغاز کشت و کار بهاری و آمدن نوروز مژده میدهند.



منتقدان نوروز



نویسندگان و نظریه پردازانی نیز بودهاند که نوروز را آیینی ناپسند و مذموم
میدانستند. از آن جمله میتوان به مرتضی مطهری اشاره نمود که بزرگداشت آیین
چهارشنبه سوری را از آن «احمقها» میداند، و آیین نوروز را «ضد اسلام».



پیشتر از آن نیز امام محمد غزالی در کیمیای سعادت نوشته بود: « ... اظهار
شعار گبران حرام است بلکه نوروز و سده باید مندرس شود و کسی نام آن نبرد
...».


موضوع‌های مرتبط با این موضوع...
نوروز 95، نوروز با طعمي ديگر
پیدایش جشن نوروز
آشنایی با جشن جهانی نوروز
آشنایی با آداب و رسوم مردم چین در نوروز
آداب و رسوم عيد نوروز در کرمان
رسوم عید نوروز در آذربایجان غربی
آشنایی با آداب و رسوم مردم دلیجان در ایام نوروز
آداب و رسوم مردم خراسان در ایام نوروز
عيد نوروز و سابقه تاريخي آن
آداب و رسوم مردم خراسان در ایام نوروز
داستان ما و خدا
خدا: بنده ي من نماز شب بخوان و آن يازده رکعت است.
بنده: خدايا !خسته ام!نمي توانم
خدا: بنده ي من، دو رکعت نماز شفع و يک رکعت نماز وتر بخوان.
بنده: خدايا !خسته ام برايم مشکل است نيمه شب بيدار شوم.
خدا: بنده ي من قبل از خواب اين سه رکعت را بخوان
بنده: خدايا سه رکعت زياد است
خدا: بنده ي من فقط يک رکعت نماز وتر بخوان
بنده: خدايا !امروز خيلي خسته ام!آيا راه ديگري ندارد؟
خدا: بنده ي من قبل از خواب وضو بگير و رو به آسمان کن و بگو يا الله
بنده: خدايا!من در رختخواب هستم اگر بلند شوم خواب از سرم مي پرد!
خدا: بنده ي من همانجا که دراز کشيده اي تيمم کن و بگو يا الله
بنده: خدايا هوا سرد است!نمي توانم دستانم را از زير پتو در بياورم
خدا: بنده ي من در دلت بگو يا الله ما نماز شب برايت حساب مي کنيم
بنده اعتنايي نمي کند و مي خوابد
خدا:ملائکه ي من! ببينيد من آنقدر ساده گرفته ام اما او خوابيده است چيزي به اذان صبح نمانده، او را بيدار کنيد دلم برايش تنگ شده است امشب با من حرف نزده
ملائکه: خداوندا! دوباره او را بيدار کرديم ،اما باز خوابيد
خدا: ملائکه ي من در گوشش بگوييد پروردگارت منتظر توست
ملائکه: پروردگارا! باز هم بيدار نمي شود!
خدا: اذان صبح را مي گويند هنگام طلوع آفتاب است اي بنده ي من بيدار شو نماز صبحت قضا مي شود خورشيد از مشرق سر بر مي آورد
ملائکه:خداوندا نمي خواهي با او قهر کني؟
خدا: او جز من کسي را ندارد...شايد توبه کرد...
بنده ی من تو به هنگامی که به نماز می ایستی من آنچنان گوش فرا میدهم که انگار همین یک بنده را دارم و تو چنان غافلی که گویا صد ها خدا داری.
۲۱-۱۰-۱۳۸۸ ۰۲:۲۳ عصر
یافتن تمامی ارسال‌های این کاربر نقل قول این ارسال در یک پاسخ

ارسال پاسخ 

کاربرانِ درحال بازدید از این موضوع: 1 مهمان
پرش به انجمن:


موضوع‌های مرتبط با این موضوع...
موضوع: نویسنده پاسخ: بازدید: آخرین ارسال
Thumbs Up آیین‌های سیزده به در را بدانید زندگی کن 0 609 ۴-۱-۱۳۹۵ ۰۲:۳۸ عصر
آخرین ارسال: زندگی کن
Thumbs Up نوروز 95، نوروز با طعمي ديگر زندگی کن 0 522 ۲۳-۱۲-۱۳۹۴ ۰۸:۲۰ عصر
آخرین ارسال: زندگی کن
Thumbs Up پیدایش جشن نوروز زندگی کن 0 548 ۲۲-۱۲-۱۳۹۴ ۰۴:۴۶ عصر
آخرین ارسال: زندگی کن
Thumbs Up آشنایی با جشن جهانی نوروز زندگی کن 0 421 ۲۲-۱۲-۱۳۹۴ ۰۴:۳۹ عصر
آخرین ارسال: زندگی کن
Thumbs Up آشنایی با آداب و رسوم مردم چین در نوروز زندگی کن 0 421 ۲۲-۱۲-۱۳۹۴ ۰۴:۳۳ عصر
آخرین ارسال: زندگی کن


درباره ایران فروم

تالار گفتگوی ایرانیان از سال 1387 هجری شمسی فعالیت خود را آغاز کرده و هم اکنون با بیش از 850.000 کاربر ثابت بزرگ ترین تالار گفتگوی فارسی زبان در جهان می باشد.

برای سفارش تبلیغات در ایران فروم کلیک کنید

لینک دوستان

لینک دوستان

لینک دوستان