هرآنچه با انتشار خبرهای شوک برانگیز تورم
قیمت ها و اوضاع نابسامان اقتصادی تا اندازه ای شور و اشتیاق دور هم بودن
را تحت الشعاع قرار می دهد، اما به هر تقدیر پدر بزرگ ها و مادر بزرگ ها
خانه را برای استقبال از فرزندان می آرایند و فرزندان و نواده ها نیز از آن
سو برای دیدار بزرگان خانواده بی قرارند. شاید از جنب و جوش همیشگی خرید
از مغازه های آجیل و میوه فروشی خبری نباشد ولی هندوانه و انار گرچه
رکوردهای باورنکردنی قیمت های نجومی را تجربه می کنند اما به نوبه خود کم و
بیش رخ می نمایانند و طعمی از یلدا را به شب زنده داران شب چله می چشانند.

یلدا، همان یلدائیست که همواره در نزد
ایرانیان گرامی داشته شده است البته با اینکه امروزه تعدادی از مولفه های
ویژه این رسم کهن چون گرد کرسی نشستن و شاهنامه خواندن رو به فراموشی
گذارده اما هنوز هر ایرانی می کوشد بارقه های اصلی این آیین را حفظ کند.
ایران کشوری با فرهنگی غنی است که مردمانش بنا به ذوق و سلیقه و طبیعت
منطقه ای که در آن زیست می کنند هر یک برای برگزاری سنت های کهن آداب خاص
خود را دارند. ایرانیان قدیم شادی و نشاط را از موهبت های خدایی می
پنداشتند و آیین و جشن شب یلدا یا شب چله بزرگ تا به امروز در تمامی سرزمین
کهنسال ایران و در بین همه قشرها و خانواده ها برگزار میشود.

برگزاری مراسم یلدا، آیینی خانوادگی است و
گردهمایی ها به خویشاوندان و دوستان نزدیک محدود میشود. شب یلدا یا شب چله
آخرین شب آذرماه، شب پیش از نخستین روز زمستان و درازترین شب سال است و
فردای آن با دمیدن خورشید، روزها بزرگ تر شده و تابش نور ایزدی افزونی می
یابد. ایرانیان باستان، آخر پاییز و اول زمستان را شب زایش مهر یا زایش
خورشید می خواندند و برای آن جشن بزرگی بر پا می کردند. این شب در نیم‌کره
شمالی با انقلاب زمستانی مصادف است و به همین دلیل از آن شب به بعد یعنی از
شب یلدا طول روز بیشتر و طول شب کوتاه‌تر می‌شود و در درازترین و تیره
ترین شب سال، ستایش خورشید نماد دیگری می یابد. مردمان سرزمین ایران با
بیدار ماندن، طلوع خورشید و سپیده دم را انتظار می کشند تا خود شاهد دمیدن
خورشید باشند و نور ایزدی را ستایش کنند.

یلدا از نظر معنی معادل با کلمه نوئل از
ریشه ناتالیس رومی به معنی تولد است و نوئل از ریشه یلدا است. واژه “یلدا”
سریانی (از لهجه های متداول زبان “آرامی” است) و به معنی ولادت است. زبان
“آرامی” یکی از زبان های رایج در منطقه خاورمیانه و زبان اصلی نگارش کتب
عهد جدید مسیحیان بوده است. (برخی بر این عقیده اند که این واژه در زمان
ساسانیان که خطوط الفبا از راست به چپ نوشته می شده، وارد زبان پارسی شده
است). ولادت خورشید (مهر و میترا) و رومیان آن را (ناتالیس انویکتوس) یعنی
روز (تولد مهر شکست ناپذیر) می نامیدند.
آیین شب یلدا یا شب چله با خوردن آجیل مخصوص، هندوانه، انار و شیرینی و
میوه های گوناگون همراه است که همه جنبه نمادین دارند و نشانه برکت،
تندرستی، فراوانی و شادکامی هستند. اگر رسم ها و آیین های دیگر یلدا را
میراثی از فرهنگ چند هزار ساله بدانیم ولی فال حافظ گرفتن در شب یلدا در
سده های اخیر به رسم های این سنت افزوده شده است. شاهنامه خوانی و قصه گویی
پدربزرگ و مادربزرگ دور کرسی برای کوچکترها نیز از آیین های یلدا است که
خاطرات شیرینی برای بزرگسالی آنها فراهم می آورد و بطور کلی خوردن خوراکی
ها و مراسم دیگر در این شب بهانه ای برای بیدار ماندن در این شب طولانی
است.

یلــدا
یلدا برای بچه ها، آجیل و طعم هندونه س ولی برا بزرگترا، یه خاطره، یه نشونه س

یلدا شب ولادته؛ این جوره تو نوشته ها خورشید و دنیا می آرن، تو دل شب فرشته ها

فرشته های مهربون، فرشته های نازنین از اوج ِ اوج ِ آسمون، میان پایین، روی زمین

شبیه دونه های برف، روی درختا می شینن تا خورشید و بغل کنن، تا صُب یه وختا می شینن

قصه میگن برای هم؛ گر چه شبیه قصه نیس قصه اون ها مثل ما، نون و پنیر وپسّه نیس

میگن: یه شب از آسمون پولک آبی می باره تا دم دمای صب بشه برف حسابی می باره

وقتی گمون نمی کنی، ستاره ای پر می زنه یه آفتاب مهربون، از تو افق سر می زنه

یه شب، تو اوج تیرگی، ستاره رو نشون می دن تو دل شب، شب سیا ، صُب می شه و اذون می گن

می آد و مرهم می ذاره به ساقهّ ملخ زده نماز حاجت بخونید، مردم شهر یخ زده!